گیربکس یا جعبه دنده، یک قطعه مکانیکی است که در خودروها و سایر وسایل نقلیه موتوری استفاده می شود تا میزان سرعت چرخش و گشتاور موتور را به میزان مورد نیاز برای چرخ ها انتقال دهد.
گیربکس ها به طور کلی بر اساس نوع انتقال قدرت به دو دسته تقسیم می شوند:
- گیربکس های دستی
- گیربکس های اتوماتیک
گیربکس های دستی
گیربکس های دستی به راننده این امکان را می دهد تا دنده ها را به صورت دستی انتخاب کند. این امر به راننده کنترل بیشتری بر عملکرد خودرو می دهد.
گیربکس های دستی از چهار جزء اصلی تشکیل شده اند:
- کلاچ: کلاچ برای جدا کردن موتور از چرخ دنده ها در هنگام تعویض دنده استفاده می شود.
- میل لنگ: میل لنگ شفت اصلی موتور است که گشتاور را از موتور به گیربکس منتقل می کند.
- چرخ دنده های ورودی و خروجی: چرخ دنده های ورودی و خروجی گشتاور را از میل لنگ به چرخ دنده ها منتقل می کنند.
- میل واسطه: میل واسطه گشتاور را از چرخ دنده های ورودی به چرخ دنده های خروجی منتقل می کند.
گیربکس های اتوماتیک
گیربکس های اتوماتیک به طور خودکار دنده ها را تغییر می دهند. این امر به راننده راحتی بیشتری می دهد، اما کنترل کمتری بر عملکرد خودرو فراهم می کند.
گیربکس های اتوماتیک از پنج جزء اصلی تشکیل شده اند:
- موتور احتراق داخلی: موتور احتراق داخلی انرژی لازم برای حرکت خودرو را تولید می کند.
- توربین: توربین گشتاور را از موتور به جعبه دنده منتقل می کند.
- کلاچ هیدرولیک: کلاچ هیدرولیک برای جدا کردن موتور از جعبه دنده در هنگام تعویض دنده استفاده می شود.
- جعبه دنده اتوماتیک: جعبه دنده اتوماتیک گشتاور را از توربین به چرخ ها منتقل می کند.
- جفت چرخ دنده: جفت چرخ دنده گشتاور را از جعبه دنده اتوماتیک به چرخ ها منتقل می کنند.
گیربکس کجای ماشین است؟
گیربکس یا جعبه دنده در قسمت زیرین خودرو، بین موتور و چرخ ها قرار دارد. این مکانیزم به انتقال قدرت از موتور به چرخ ها کمک می کند.
در خودروها با گیربکس دستی، گیربکس معمولاً در قسمت عقب خودرو قرار دارد. این امر به راننده امکان می دهد تا به راحتی به پدال کلاچ و اهرم تعویض دنده دسترسی داشته باشد.
در خودروها با گیربکس اتوماتیک، گیربکس معمولاً در قسمت جلوی خودرو قرار دارد. این امر به دلیل وزن بیشتر گیربکس اتوماتیک است.
تفاوت گیربکس دستی و اتوماتیک
تفاوت اصلی بین گیربکس های دستی و اتوماتیک در نحوه تعویض دنده است. در گیربکس های دستی، راننده دنده ها را به صورت دستی انتخاب می کند، در حالی که در گیربکس های اتوماتیک، دنده ها به طور خودکار تغییر می کنند.
تفاوت های دیگر بین گیربکس های دستی و اتوماتیک عبارتند از:
- کنترل: گیربکس های دستی کنترل بیشتری بر عملکرد خودرو را به راننده می دهند، در حالی که گیربکس های اتوماتیک کنترل کمتری را فراهم می کنند.
- راحتی: گیربکس های اتوماتیک راحتی بیشتری را برای راننده فراهم می کنند، زیرا نیازی به تعویض دنده دستی نیست.
- هزینه: گیربکس های دستی معمولاً ارزان تر از گیربکس های اتوماتیک هستند.
- مصرف سوخت: گیربکس های اتوماتیک معمولاً مصرف سوخت بیشتری نسبت به گیربکس های دستی دارند.